पोखरा । पोखराको सांस्कृतिक र साहित्यिक गतिविधिलाई थप सशक्त बनाउने उद्देश्यसहित दोस्रो साहित्य पर्व २०८३ भएको छ । पोखरा महानगरपालिका वडा नं. १३ को आयोजनामा वडा कार्यालय परिसरमा साहित्य पर्व भएको हो । उक्त कार्यक्रमको लेखक तथा पत्रकार नारायण वाग्लेले उद्घाटन गरेका हुन् । यस साहित्य पर्वलाई स्थानीयस्तरमै सिर्जनात्मक अभिव्यक्ति र बौद्धिक छलफलको साझा मञ्चका रूपमा विकास गर्ने लक्ष्य लिइएको छ ।
कार्यक्रममा लेखक तथा पत्रकार वाग्लेले आफ्नो लेखन क्षेत्रको प्रेरणाको स्रोत पुस्तकाल रहेको बताए । उनले पुस्तका पुग्दा आफ्नै घर पुगे जस्तो अनुभुती हुने सुनाए । ‘लेखक हुन मलाई हुटहुटी बढाएको त्यो पुस्तकालय नै हो, मेरो साहित्यको जन्मस्थान नै पुस्तकालय हो,’ उनले भने, ‘जब पुस्तकहरूको वरिपरि मैले पढ्न थालेँ, तब मेरो युवाकालमै मलाई लेखक भन्ने हुटहुटी भयो । त्यसकारण म जहिले पनि पुस्तकालय भन्ने बित्तिकै म रोमाञ्चित हुनु, आफ्नो घर आएको जस्तो फिलिङ हुनु, त्यो सबैभन्दा ठूलो परिवेश हो ।’
साहित्यमा सिर्जना गर्न स्वतन्त्र रुपमा लाग्नुपर्नेमा उनको जोड थियो । स्वतन्त्र हुनको लागि आफ्नो संघर्ष आफैले गर्नुपर्ने उनले बताए । ‘सिर्जना हुन शब्दै चाहिन्छ भन्ने पनि होइन । सुलेली, सुरेली, लय, भाका सबै सिर्जना हुन्,’ उनले भने, ‘त्यो सिर्जना हुनलाई आफै स्वतन्त्र हुनुपर्यो । सिर्जनाशील हुनलाई म स्वतन्त्र हुनुप¥यो । त्यसकारण म स्वतन्त्र हुनको लागि मेरो आफ्नो संघर्ष मैले आफैँ गर्नुपर्छ ।’
कार्यक्रममा अग्रज कार्टुनिष्ट दुर्गा बराल ‘वात्स्यायन’ ले यस प्रकारका कार्यक्रमले साहित्यमार्फत् समाजमा सकारात्मक परिवर्तन ल्याउने, सिर्जनशीलता अभिवृद्धि गर्ने र स्थानीय प्रतिभालाई पहिचान तथा प्रोत्साहन गर्ने बताए । अलि मियाँ जन्मथलो मियाँपाटनमा भएको साहित्यिक कार्यक्रमले साहित्य, कला र सांस्कृतिक विविधता प्रस्तुत गरेको उनको भनाइ थियो । कार्यक्रमले स्थानीय बासिन्दा मात्र नभई पोखरा तथा आसपासका क्षेत्रका साहित्यप्रेमीहरूका लागि पनि महत्वपूर्ण आकर्षण बनेको उनको भनाइ थियो ।
कार्यक्रमको पहिलो सत्रमा ‘बितेका पाइला र आउने बाटा : पोखराका युगपुरुषहरुको पदचापमा’ शीर्षकमा पत्रकार शोभाकान्त सिग्देलले पत्रकार पुण्य पौडेलसँग भलाकुसारी गरेका थिए । जहाँ पोखरा १३ लोककवि अलिमियाँ, स्व. जगन्नाथ सिग्देल, स्व. टेकबहादुर ढेवाजुको योगदानको चर्चा भएको थियो । भने, अब आउने युवाले दिनसक्ने योगदानका बारेमा चर्चा गरिएको थियो ।
दोस्रो सेसनमा ‘अक्षरदेखि अल्गोरिदमसम्म : हाम्रो अबको शिक्षा र बदलिदो समाजको स्वरुप’ विषयमा भौतिकशास्त्री डा. कपिल अधिकारीसँग डा. रामचन्द्र बराल गफिएका थिए । उक्त सेसनमा डा. अधिकारीले सामाजिक सञ्जालको एल्गोरिदमले मानिसको आनीबानीलाई जिन्सी सामान जस्तो बनाइदिएको बताए । उनले सामाजिक सञ्जालले मानिसले गर्ने दैनिकीलाई डाटामा परिवर्तन गरेर त्यसलाई सित्तैमा लिएर एल्गोरिदमले काम गरिरहेको उनले सुनाए ।
अर्को सत्रमा पत्रकार अनिशा श्रेष्ठले व्यावसायी नारायण पौडेल र समेसराज भण्डारीसँग उद्यमी र नवउद्यमीका विषयमा कुराकानी गरिन् । यो सत्रमा नेपालमै रोजगारीको संभावनाको खोजीका विषय उठान भएका थिए । जसका लागि सरकारले सही नीति बनाउनुपर्नेमा जोड दिइएको थियो ।
चौथो सत्रमा ‘साहित्यमा नारीको प्रतिनिधित्व’ शीर्षकको सेसनमा सहजकर्ता हसिना बस्नेतसँग साहित्यकार सरस्वती प्रतिक्षाले भलाकुसारी गरेकी थिइन् । साहित्य क्षेत्रमा महिलाको उपस्थितीसँगै चर्चा र चुनौतीका विषयमा छलफल गरिएको थियो ।
साहित्य पर्वको अन्तिम सत्रमा पत्रकार अमृत सुवेदी र गायक विनोद श्रेष्ठले संगिताका विषयमा कुरा गरेका थिए ।
कन्दरा ब्यान्ड र पोखराको संगीतका बारेमा गफिएपछि कार्यक्रम सकिएको कार्यक्रम संयोजक संयोजक राजेन्द्र भण्डारीले जानकारी दिए । वडाध्यक्ष किरण बरालले विकास निर्माण र वडावासीको गुनासो सम्बोधनबाट थोरै समय बचाएर दोस्रोपटक साहित्य पर्व गरिएको बताए । यसलाई समयानुसार परिमार्जन गर्दै लगिने प्रतिबद्धता उनले जनाए ।
कार्यक्रममा उपस्थितलाई स्वागत गर्दै वडा सदस्य रजनी परियारले वडाले भाषा, साहित्य, कलालाई पनि विकासको एउटा माटो मान्दै साहित्यको कार्यक्रम आयोजना गरिएको बताइन् । आगामी दिनमा यो खालको कार्यक्रमलाई अझै व्यवस्थित बनाउँदै लैजाने उनको भनाइ थियो ।
कार्यक्रमा स्थानीय साहित्यकार, कलाकार तथा चित्रकारहरुको पनि उल्लेखनीय सहभागिता थियो । कार्यक्रममा साहित्यकारहरु सरस्वती श्रेष्ठ ‘सरु’ धर्मराज अल्पायु, चन्द्रावती वाग्ले, कुशल गौतमले रचना वाचन गरिएका थिए । गायिका हरिदेवी कोइरालाले अलिमियाले संकलन गरेको ‘आकाशमा बादलु डम्मै छ’ बोलको गीत प्रस्तुत गरेकी थिइन् ।
कार्यक्रममा कलाकार जित गुरुङ र कृपा श्रेष्ठको चित्र प्रदर्शनी गरिएको थियो । यस्तै भद्रकाली माविका विद्यार्थी र नवदुर्गा टोल विकास संस्थाको आमा समूहले नृत्य पनि प्रस्तुत गरेका थिए ।
