मध्यपूर्वमा चलिरहेको युद्ध (विशेष गरी इरानसँग सम्बन्धित द्वन्द्व) का कारण विश्व ऊर्जा बजारमा हलचल मच्चिएको छ। कतारले यस हप्ता आफ्नो प्रमुख एलएनजी उत्पादन रोकेपछि युरोपमा ग्यास संकट गहिरो बन्दै गएको छ। यसबीच रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले युरोपलाई ग्यास आपूर्ति रोक्ने गम्भीर विचार गरिरहेको ठूलो घोषणा गरेका छन्।
पुटिनले रुसी स्टेट टेलिभिजनलाई दिएको अन्तर्वार्तामा भने, “अब अन्य बजारहरू खुल्दै छन्। युरोपेली बजारमा आपूर्ति रोकेर नयाँ बजारहरूमा प्रवेश गर्नु हाम्रो लागि बढी फाइदाजनक हुन सक्छ। म यसबारे खुला रूपमा सोचिरहेको छु। यो अन्तिम निर्णय होइन, तर म सरकारलाई निर्देशन दिनेछु कि कम्पनीहरूसँग मिलेर यस विषयमा काम गरियोस्।”
युरोपेली संघ (ईयू) ले २०२७ सम्म रुसी पाइपलाइन ग्यास र २०२६ को अप्रिलदेखि छोटो अवधिका एलएनजी अनुबन्धहरूमा प्रतिबन्ध लगाउने योजना बनाएको छ। पुटिनले यसलाई जवाफमा अहिले नै आपूर्ति रोक्न सकिने बताएका छन्। उनले भारत, चीन जस्ता देशहरूले राम्रो मूल्यमा रुसी ऊर्जा खरिद गर्न इच्छुक रहेको उल्लेख गर्दै युरोपलाई ग्यास रोक्दा रुसलाई फाइदा पुग्ने दाबी गरे।
संकटका कारणहरू र प्रभाव:
-इरान युद्धका कारण होर्मुज स्ट्रेट बन्द हुँदा विश्वको २०% एलएनजी र तेल आपूर्ति प्रभावित भएको छ।
-कतारले आफ्नो विश्वको सबैभन्दा ठूलो एलएनजी प्लान्ट (Ras Laffan) मा उत्पादन रोकेको छ, जसले युरोपको ६% ग्यास आवश्यकता पूरा गर्थ्यो।
-यसले युरोपेली ग्यास मूल्यमा तीव्र वृद्धि गराएको छ , हालै ४८.६६ युरो प्रति मेगावाट आवर पुगेको छ, जुन ५०% भन्दा बढीको उछाल हो।
युक्रेन युद्धपछि युरोपले रुसी ग्यास निर्भरता घटाएको थियो, पहिले ४०% रहेकोमा अहिले १०-१५% मात्र बाँकी छ। मुख्य आपूर्तिकर्ता नर्वे (३०%) र अमेरिका (एलएनजीको ५८%) छन्। तर कतारको रोक र पुतिनको धम्कीले फ्रान्स, स्पेन, बेल्जियम जस्ता देशहरूमा ऊर्जा अभावको जोखिम बढाएको छ।
विश्लेषकहरूका अनुसार यो अवस्थाले युरोपेली अर्थतन्त्र र ऊर्जा सुरक्षा ठूलो चुनौतीमा पर्न सक्छ। ईयूले रुसी ऊर्जा पूर्ण रूपमा बन्द गर्ने योजना बनाए पनि पुतिनले यसअघि नै कदम चाल्ने संकेत दिएका छन्। युरोप अब नयाँ आपूर्ति स्रोत र वैकल्पिक ऊर्जा रणनीतितर्फ धकेलिन सक्छ।
