काठमाडौं । क्षेत्रीय युद्ध चर्किँदै जाँदा कूटनीतिक पहलहरू तीव्र भइरहेका बेला इरान ले सम्भावित युद्धविराम सम्झौतामा लेबननलाई अनिवार्य रूपमा समेट्नुपर्ने कडा अडान लिएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय समाचार संस्था रोयटर्स का अनुसार, लेबननमा भइरहेको भीषण क्षति र हिजबुल्लाह को संलग्नताका कारण कुनै पनि शान्ति सम्झौता क्षेत्रीय स्तरमै हुनुपर्ने माग तेहरानले अघि सारेको हो।
अमेरिका र इसराइल ले इरानमाथि आक्रमण गरी सर्वोच्च नेता आयातोल्लाह अली खामेनी को हत्या गरेपछि स्थिति झन् विस्फोटक बनेको थियो। त्यसको प्रतिक्रिया स्वरूप हिजबुल्लाहले इसराइलमाथि आक्रमण सुरु गर्यो। जवाफमा इसराइलले लेबननमा हवाई तथा स्थलगत हमला तीव्र बनाउँदा ठूलो मानवीय र भौतिक क्षति भएको छ। मार्च २ यता मात्र एक हजारभन्दा बढीको मृत्यु र १० लाखभन्दा बढी मानिस विस्थापित भइसकेका छन्।
इरानी सरकारी मिडिया प्रेस टिभी का अनुसार, तेहरानले अमेरिकासँग हुने कुनै पनि सम्भावित सम्झौताले केवल इरान मात्र होइन, क्षेत्रका ‘प्रतिरोधी समूहहरू’ विरुद्धको युद्ध पनि अन्त्य गर्नुपर्ने स्पष्ट पारेको छ। यसमा विशेषगरी हिजबुल्लाहमाथि हुने आक्रमण रोक्ने प्रावधान समावेश गर्नुपर्ने माग गरिएको छ।
एक महिनादेखि जारी युद्ध अन्त्यका लागि अमेरिकाले प्रस्ताव अघि सारे पनि इरानले त्यसबारे अझै अध्ययन गरिरहेको बताइएको छ। यसले वार्ताको ढोका खुला राखिएको संकेत गर्छ। क्षेत्रीय स्रोतहरूका अनुसार, इरानले पहिले नै मध्यस्थकर्तामार्फत हिजबुल्लाहमाथि आक्रमण रोकिने सर्तसहितको सम्झौताको चाहना व्यक्त गरिसकेको थियो।
तर इसराइलले इरानसँग प्रत्यक्ष वार्ता नगर्ने स्पष्ट पारेको छ। साथै, इरानसँगको युद्ध रोकिने भए पनि हिजबुल्लाहविरुद्धको सैन्य कारबाही जारी राख्न सकिने संकेत दिएको छ।
अमेरिकी पूर्व राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प प्रशासनका एक अधिकारीले भने क्षेत्रीय स्थायित्वका लागि हिजबुल्लाहलाई निःशस्त्रीकरण गर्नु अनिवार्य रहेको बताएका छन्। युद्धको बाह्य प्रभावसँगै लेबननभित्र पनि राजनीतिक संकट गहिरिँदै गएको छ। सरकारले इरानी राजदूतलाई ‘पर्सोना नन ग्राटा’ घोषणा गरेपछि हिजबुल्लाहनिकट समूहहरूले विरोध जनाएका छन्।
